Ne fjalen konkurenc nenkuptojme kur dy apo me teper ndermarje konkurojn apo me nje fjale “ luftojne” se kush do te jape cmime me te lira, mallra me kualitet dhe sherbime sa me te persosura.

Korporaten tone aktualisht nuk e konkuron asnje ndermarje ne treg (por nga te perditshmet nga mediat kemi marre vesh se se shpejti do ten a konkuroj nje ndermarje e fuqishme amerikane me emrin “ VEGA”.

Per kete arsye ne do  mundoemi qe ne cdo kusht te jemi nje konkurent shume I forte duke I zvogluar cmimet, mallra me cilsi dhe sherbime me te sofistikuara.

Perparsite tona ndaj asaj korporata jane se posedojme lokacion shume me te mire kemi nr te puntorve me te madh si dhe  aparatet tona jane te vecanta, por sic kemi perparsi ndaj tyre kemi vetem nje mangesi per arsye se ata posedojne nr me te vogel  te puntorve ndersa nr shume I madh I roboteve ne cka ata zvoglojne shpenzimet ne kete gje edhe ne gradualisht jemi duke e bere  ate perpjekje.

Tregu eshte vendi ku ballafaqohen shitesit dhe blersit te cilet I ofrojne apo I blejne mallrat e ndryshem.

Synimi jone ne treg eshte ne rradhe te pare fitimi dhe ne kete korporate dhe disa korporata tjera deshirojme qe te permbushim standartet me bashkohore sic jane ne te gjith boten dhe kemi gjithashtu si synim qe te mos kemi konkurent te forte pr ate jemi te paret ne treg.

Duke patur parasysh rrogat mesatare ne kete vend korporata jone ka zbritur cmimet me kusht qe konsumatori te jete ne gjendje qe te bleje produktet tona dhe ti shesi ato.

Rrogat mesatare ne qytetin e Struges jane 200Euro. Ndersa popullsia eshte 20000 banore.

Pasi prodhojme nje sasi shume te madhe te produkteve tona ne I shesim ato jo vetem ne Struge por shperndajme neper gjith Maqedonin ne : Shkup, Oher, Diber, Tetove, Manastir, Kercove, Kumanove,Strug,Gjevgjeli, Prilep, etj.

Per lehtesimin e punes tone kjo korporate ka hapur filliale neper disa qytete kryesore,  por qendra eshte Struga.

Filialet jane hapur ne : Shkup, Kumanove, Gjevgjeli, Tetove dhe Prilep.

Ndermarja edhe para fillimit te punes ka pas nevoj per furnizimin e lendeve te para, mjeteve transportuese, veglave te punes si dhe material tjera qe I nevoiten per pun ndermarjes.

Ne fillim ndermarja furnizohet me mjete transportuese, sic jane kamion special te cilet bejn mbledhje(riciklim) te mbeturinave si dhe kamion te ndryshem te cilet I ben nga ndermarja “ GANI”.

Meqe nga po e njejta ndermarje bejm furnizimin me vegla te ndryshme te punes si lopata, kazma, rroba special per pune, doreza kunder infektimit, dhe jemi furnizuar te rregullt nga ajo ndermarje dhe kemi pas zvoglime te cmimve.

Gjithashtu furnizohemi edhe me lende te par me preardhje kimike, si lloje te acideve te ndryshme qe ndihmojne ne reciklimin, ose tretjen e plastikave, te cilat pas tretjes kalojne ne perpunime siper, d.m.th ne perpunimin e tij final duke marr nje form, si dhe lloje te tjera kimike qe perdoren gjat riciklimit.

E gjith kjo behet ne menyre te automatizuar, d.m.th me robot te ndryshem te cilet bejne lehtesim dhe shpejtesi ne pune, me keto robot jemi furnizuar nga nje ndermarje “ YOKOSUMA” e cila ndodhet ne Japoni duke pasur parasysh se Japonia ka prodhime te mira teknologjike pothuajse ne gjith tregun boteror.

Kemi te punsuar edhe fuqi puntore, d.m.th puntore te kualifikuar te cilet e bejn mire punen e tyre.

Furnizimi me lende te par, d.m.th me mbeturina furnizoheni ne te gjithe rruget e Struges, d.m.th neper shtepit si dhe kemi lidhur kontrat me komunen e Struges, ku marrim pjes me 30% te furnizimit me mbeturina.

Gjithashtu kemi lidhur kontrate edhe me disa ndermarrje te medha nga te cilat bejne furnizimi prej 15% per shkak se ato ndermarje bejne sasi te medha te mbeturinave plastike.

Kemi lidhur kontrat edhe me ndermarrjen “ PIVARA SKOPJE” ku bejn furnizim me masa plastike mbi 50% te furnizimit ton.

Pasi behet reciklimi nga ana e ndermarrjes sone, produkti final transportohet me kamion me ndermarrjen “PIVARA SKOPJE” si dhe ne disa ndermarrje tjera qe I nevoiten lloje te ndryshme te plastikave.

-Gjat zgjidhjes se lokacionit duhet pasur kujdes gjat analizimit te faktorve te cilat ndikojne ne lokacionin si dhe percaktohen arsyet e zgjedhjes se lokacionit duke pasur parasysh keto elemente:

1. AFTESIN BLERSE TE KONSUMATORIT
2. RREGULLATIVEN LIGJORE
3. AFTESIN E LOKACIONIT NE TREGUN
4. CESHTJET E TRANSPORTIT DHE KOMUNIKIMIT
5. KONKURENCEN
6. CESHTJEN E UJIT, RRYMES SIGURIMIT DHE HAPESIRA PARKINGU.

Lokacioni eshte shum I rendesishem qe ndikon me suksesin apo mos suksesin e ndermarjes.

Arsyeja qe ne e zgjedhim kete lokacion ne te ashtequajtur: Boriski Dric, ne afersi te ish fabrikes se tullave ne qytetin e Struges eshte se u sigurojm konsumatorve ambient te paster dhe jete te shendoshe.

Distanca jone nga konsumatoret nuk eshte e larget perkundrazi ne nje afersi relativisht te shkurter por nuk demton shendetin njerzor.

Korporata jone ka lidhur kontrate me Korporaten Energjetike EVN, e cila na ka siguruar rryme per 24-ore pa nderprerje pervec fatkeqsive natyrore qe mund te behet nderprerja e rrymave.

Por pervec  rrymes korporata jone ka lidhur kontrate edhe me kompanin shtetrore  “ PROAQUA” e cila na ka siguruar hidroinfrastrukturen ne gypa ujsjelles dhe kanalizime te pershtatshme deri ne korporaten tone. Ne u sigurojme konsumatoreve tone transport me te sofistikuar me makinat me bashkohore dhe te gjitha keto gratis.

Ne ju ofrojme cmimet me te lira dhe qellimi jone eshte qe te mbajm konkurencen ne treg. Te gjith te punsuarit tone jane te suguruar ne Fondin Personal Invalidor qe d.m.th qe per cdo demtim te tyre ne orar te punes do tu shperblehet I gjith demi qe ata e kane pasuar.

Me nje siperfaqe prej 8000m/2 dhe nga e gjith kjo gati 5000m/2 korporata jone ka parkingje ku mund te rrotullohen lirisht mjetet transportuese qe do te vinte tek ne per ngarkim apo shkarkim te mallit. Pervec kesaj pas nje periudhe prej 5 vitesh korporata jone do te zgjeroj hapsiren e saj edhe me 9000m/2 dhe ne kete automatikisht permbushim  edhe kushtet me bashkohore qe na mundeson te jemi edhe si corporate nderkombtare dhe se shpejti do te bejm eksportin edhe ne vendet e huaja.

Lokacioni eshte faktori kryesor nga I cili varet e gjith suksesi I ndermarjes.

Oligopoli si struktur e tregut me se shpeshti eshte i perqendruar ne industrin automobilistike , ate te naftes, kompjuterave etj. Ne Oligopol ndermarjet kane si prodhime homogjene po ashtu edhe prodhime te diferencuara. Ne kushtet e Oligopolit pervec barrierave ekonomike ligjore si barriera te mundshme na shfaqen prodhimet e diferencuara, shpenzime te larta per reklama per promovim, propagande etj. Cdo nermarje pjestare e Oligopolit kur te merr vendim qofte per prodhimin ose per  cmimet duhet te merr parasysh edhe qendrimin e firmave tjera pjestare ne Oligopol mbasi suksesi i vendimit te tij do te nvaret nga qendrimi i ndermarjes tjeter, pjestaret ne Oligopol jane te ndryshem si per kah madhesia e tyre, homogjeniteti i prodhimeve, mardheniet ne mes tyre etj.

Ceshtja e cila eshte me shum rendesi per antaret e oligopolit paraqet konflikt ne mes dy tipeve te sjelljes se ndermarjeve dhe ate:

• Marrveshja ( sjellja koperative)
• Konkurenca ( Sjellja jokoperative)

Kur antaret e Oligopolit bejne marrveshje per vellimin, per kuoten e ofertes per lartesin e cmimeve ateher ajo gjendje ne treg i ngjan MONOPOLIT.

Ne vartesin e dyte kur pjestaret e Oligopolit bejne gara ne mes veti ne menyr qe njera ndermarje ta pervetson nje pjes te tregut nga nje ndermarje tjeter. Mirepo kjo do te arrihet ne qoftese ndermarrja e cila deshiron ta pervetson nje pjes te tregut nga ndermarja tjeter vetem ne qoftese ndermerr ndonjeren nga keto veprime :

1. Te rris cilsin e prodhimeve
2. Te rris cilesin e sherbimeve
3. Te ofroj ne treg produkte te reja
4. Te zbatoj reklama me agresive.

Ne baze te kesaj mundemi te konstatojme se ne te gjitha rastet kur antaret e Oligopolit lidhin marrveshje ne mes veti ajo struktur e tregut i ngjan Monopolit. Ne rastin e dyte kur antaret e Oligopolit zhvillojne garen e konkurences ajo struktur e tregut  i ngjan KONKURENCES SE PERSOSUR.

Dhe se fundi ne qoftese ne nje Oligopol zvoglohen barrierat per inkuadrimin e ndermarjeve te reja dhe rritet numri i antareve te Oligopolit  ajo struktur e tregut gjithnje e me teper largohet nga Monopoli dhe i afrohet KONKURENCES SE PERSOSUR.

Regjistroni keto transaksione ne ditar:

1. Eshte ber terheqja me cek nga xhirollogaria per 10000 den.
2. Menaxherit i eshte dhen 2000 den. per udhtim zyrtar
3. Kemi furnizuar material zyre ne vler prej 3000 den.
4. Eshte dorzuar qarkullimi ditor i shitores 1,2 prej 5000 den.
5. Eshte paguar mirmbajtja dhe telefoni prej 4000 den.

Zgjidhja e ushtrimit ne tabelen e meposhtme

Shembull:
Ndermarja tregtare ” 1001 ” ne date 15-05-2010 ka pasur 500 den. Kjo ishte mbetja nga data 14-05-2010. Gjat dates 15-05-2010 jane ber keto veprime ne arke:

1. Eshte dorzuar qarkullimi ditor i shitores nr 5 ne vler prej 2000 den.
   Ky veprim eshte ber me urdher  arketim nr 74.
2. Sipas urdherpageses nr 25 eshte ber hedhja e 2000 denar, ne xhirollogarin e ndermarjes.
3. Sipas urdherpageses nr 26 per nevoja te arkes jane terhequr nga xhirollogaria 4000 denar. Kjo eshte er me cke  arke nr 522.
4. Me urdher pages nr 84 Tentim Oxha i ka marr nga arka 320 denar per udhtim zyrtar.
5. Sipas urdher pageses nr 85 eshte bler material zyre ne vler 150 denar, gje qe deshmon fatura nr 5.

• Ne mbarim te orarit te punes eshte ber numurimi i parave dhe ne ark eshte kostatuar gjendja prej 415denar. Mirepo sipas ditarit te arkes eshte ber evidentimi  i veprimeve te arkes dhe eshte konstatuar se ne arke duhet te ket 430 denar qe d.m.th se mungojn 15 denar. Deficiti ne arke eshte konstatuar me proces verpar te komisionit sipas kesaj eshte leshuar urdher pagesa nr 86 per 15 denar me crast eshte evidentuar deficiti i konstatuar dhe esht regjistruar si dalje ne arke.

Zgjidhja e Shembullit eshte ne tabelen e meposhtme

Akreditivi Personal

Akreditivi Dokumentar- i mbron interesat e dy paleve kontraktuese po ashtu edhe ne praktik ky akreditiv perdoret me se shumti sepse permban nje shkall me te larte sigurie. Akreditivi Dokumentar hapet ne momentin e dergimit te mallit dhe per te njejten informohet shfrytzuesi.
Si pjesmarres ne mardheniet me akreditivin dokumentar paraqiten keto subjekte:

• URDHERDHENSI (blersi mallit)
• BANKA AKREDITUESE (banka ku hapet akreditivi)
• SHFRYTEZUESI(shitesi i mallit)

Gjat perdorimit te shumes se shenuar ne akreditiv shfrytezuesi pran bankes duhet te paraqes edhe dokumentat e mallit (faturat tregtare, polisa sigurimit).  Me cka deshmohet se malli i eshte derguar blersit dhe ne ket moment shfrytzuesi mund te arketoj cmimin e mallit.

Akreditivi i kthyeshem- nuk eshte shum i sigurt sepse urdherdhensi ne cdo moment mund ta kthej apo ta shuaj akreditivin pa lejen e shfrytzuesit.

Akreditivi jo i Kthyeshem- ka nje shkall me te lart sigurie sepse urdherdhenesi smund ta kthej ate me kete akreditiv krijohet nje obligim i forte ndaj shfrytzuesit. Ky akreditiv mund te shuhet vetem me pelqimin e dy paleve.

Akreditivi i Pandryshueshem- shuma nga ky akreditiv mund te realizohet per nje her ose pjes pjes dhe pastaj akreditivi shuhet.

Akreditivi Permanent- ky akreditiv mund te perseritet edhe kur paguhet shuma e parave  apo pas nje periudhe te caktuar kohore.
Ne momentin kur paguhet shuma e parave nga akreditivi dhe kur kalon afati i vlefshmeris se perdorimit se tij ateher mund te themi se akreditivi eshte likuiduar

Cdo process I prodhimit kupton angazhimin e tre gaktoreve te prodhimit : toka, puna, kapitali. Ne forme te barazis shprehet : Pr=P+T+K

Nese deshirojme te prodhojme 10 njesi te prodhimit ateher ato do te jene rezultat I angazhimit te 5 njesive te punes,2 njesive te tokes, dhe 3 njesive te kapitalit

10Pr=5P+2T+3K

Mirpo shkenca e ekonomis na meson se nje factor I prodhimit mund te zevendsohet me factor tjer te prodhimit qe d.m.th se mund te zbatohet substitute.psh: faktorin e kapitalit makinat mund ta zevendesojne me faktorin e punes.

10Pr=3P+2T+5K | 10 PR= 2P+1T+7K

Procesi zevendsimit te nje faktori te prodhimit eshte I mundshem nese plotsohen disa kushte dhe ate:

Kushti 1: nese nje factor I prodhimit ndahet ne pjese te vogla si psh : gruri si factor I prodhimit dhe benzina si factor I prodhimit mund te ndahen ne njesi me te vogla. Mirepo aeroplani ose centrali atomic smund te ndahen ne pjes me te vogla. Kushti 2: eshte adaptimi I faktoreve te prodhimit qe nenkupton bashkangjitjen e nje faktori te prodhimit nga nje factor tjeter te prodhimit. Faktorit toke mund ti shtohen edhe nje numer I caktuar: fuqis puntore, sipas nevojes ne disa raste ky kusht mund te plotesohet psh: vozitja e nje mjeti te transporti behet nga nje shofer dhe smund ti shtojm edhe nje shofer tjeter.

Zevendesimi I faktoreve te prodhimit mund te arrihet teresisht, pjeserisht dhe I pamundshem. Procesi kombinimit te faktoreve te prodhimit behet me qellim qe te realizohet nje sasi e madhe e outputeve ose nje output tjeter. Pervec kesaj rendesia e kombinimit te faktoreve te prodhimit eshte ne gjetjen e atij kombinimi I cili eshte me I pershtatshem dhe me I pershtatshem eshte ai kombinim qe shkakton shpenzime me te ulta.

Ne do permendim 4 kombinime me te mundhsme:

I 1P + 6T

II 2P + 3T

III 3P + 2T

IV 6P + 1T

Nese ne treg keto 2 faktoret pra puna dhe toka kan cmimet prej 2$-3$ ateher do te zbulojme kominimin me te pershtatshem . 1P+6T=1*2$+6*3$=20$

2P+3T=2*2$+3*3$=13$

3P+2T=3*2$+2*3$=12$

6P+1T=6*2$+1*3$=15$

Kombinimi me I pershtatshem eshte kombinimi I 3-te sepse eshte me I lir. EVE TE PRODHIMIT